İçimizdeki eleştirmen: Kendinize karşı şefkatli olmak

Bir hata yaptığınızda içinizden ne geçer? Pek çok kişi kendine "Yine beceremedin", "Sen zaten hep böylesin" gibi sözler söyler. Oysa aynı hatayı bir arkadaşınız yapsa, ona büyük olasılıkla çok daha nazik davranırdınız.

Öz şefkat nedir?

Öz şefkat, kişinin zorlandığı anlarda kendine, sevdiği birine davranacağı gibi anlayışla yaklaşmasıdır. Psikolog Kristin Neff, öz şefkati üç parçayla tanımlıyor:

• Kendine nazik olmak: Kişi, zor anlarda kendini yargılamak yerine kendine destek olur.
• Ortak insanlık: Kişi, hata yapmanın ve acı çekmenin yalnızca kendine özgü olmadığını, insan olmanın bir parçası olduğunu hatırlar.
• Farkındalık: Kişi, zor duyguları bastırmadan ve onlara kapılmadan fark eder.

Araştırmalar ne gösteriyor?

İskoç araştırmacılar MacBeth ve Gumley, öz şefkat ile ruh sağlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaları bir meta-analizde bir araya getirdi. Sonuçlar, öz şefkat düzeyi yüksek olan kişilerin daha az depresyon, kaygı ve stres belirtisi yaşadığını gösteriyor. Araştırmacılar, bu ilişkinin büyük bir etki düzeyinde olduğunu belirtiyor.

"Kendime yumuşak davranırsam tembelleşirim"

Pek çok kişi, kendini eleştirmenin onu daha iyiye ittiğini düşünür. Oysa sert eleştiri çoğu zaman kişiyi korkutur ve denemekten alıkoyar. Öz şefkat ise kişinin hatasını kabul etmesini ve yeniden denemesini kolaylaştırır. Kendine şefkat göstermek, sorumluluktan kaçmak anlamına gelmez.

Bugün deneyebileceğiniz küçük bir alıştırma

1. Sizi son zamanlarda zorlayan bir durumu düşünün.
2. Bu durumu yaşayan kişi en yakın arkadaşınız olsaydı, ona ne söylerdiniz? Bu cümleleri yazın.
3. Şimdi aynı cümleleri kendinize söyleyin. İsterseniz elinizi kalbinizin üzerine koyun.

İlk denemede bu alıştırma yapay gelebilir. İçimizdeki eleştirmenin sesi yıllar içinde güçlenir; şefkatli sesin güçlenmesi de zaman ister.

Ne zaman destek almalı?

İçinizdeki eleştirel ses günlük hayatınızı, ilişkilerinizi ya da kendinize olan güveninizi belirgin biçimde etkiliyorsa, bir psikologla görüşmek bu sesin nereden geldiğini anlamanıza ve onunla yeni bir ilişki kurmanıza yardımcı olabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; bir değerlendirmenin ya da kişisel görüşmenin yerini tutmaz.